Tin văn hóa xã hội

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” góp phần giảm tỉ lệ sinh

 

Ngày 16 tháng 7 năm 1998, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa VIII đã ban hành Nghị quyết về “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc”. Nghị quyết đưa ra 5 quan điểm chỉ đạo, 10 nhiệm vụ cụ thể và 4 nhóm giải pháp lớn để xây dựng và phát triển văn hóa, trong đó nhóm giải pháp số 1 có ý nghĩa then chốt là “Mở cuộc vận động giáo dục chủ nghĩa yêu nước gắn với thi đua yêu nước và Phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”.
Về bản chất của Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” là giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng nếp sống văn minh, kỷ cương xã hội, sống và làm việc theo pháp luật; xây dựng môi trường văn hóa sạch - đẹp - an toàn, xây dựng các thiết chế văn hóa, thể thao và nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa, thể thao cơ sở; làm cho phong trào lan tỏa, thấm sâu vào từng gia đình và toàn xã hội, tạo sự chuyển biến trong nhận thức và hành động, hướng tới một xã hội thực sự văn minh.
Thực hiện sự chỉ đạo của Trung ương, Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” ở Thái Bình được triển khai khá sớm và có hiệu quả. Ngày 31/10/2000, Ủy ban Nhân dân tỉnh đã ban hành Quyết định số 1187/QĐ - UBND v/v Thành lập Ban chỉ đạo Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” cấp tỉnh và từng bước kiện toàn Ban chỉ đạo các cấp. Nhằm cụ thể hóa các đường lối và pháp luật của Đảng và Nhà nước, các giải pháp của phong trào được cụ thể hóa bằng các Quyết định 2080 và nay là Quyết định số 02/QĐ - UBND ngày 18/3/2009 quy định về “Thực hiện nếp sống văn hóa trên địa bàn tỉnh Thái Bình”. Sau hơn 10 năm triển khai, Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đã gặt hái được nhiều thành tích đáng kể; ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống, nếp sống của nhân dân; tác động tích cực đến đời sống kinh tế – xã hội của địa phương, góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ, mục tiêu kinh tế – xã hội của tỉnh. Cũng trong cuộc vận động này, một trong những kết quả quan trọng đạt được là thực hiện thành công mục tiêu giảm tỉ lệ sinh con thứ 3, ổn định quy mô dân số, từng bước thực hiện thắng lợi chính sách dân số - kế hoạch hóa gia đình sau nhiều năm triển khai.
Thái Bình là một tỉnh nông nghiệp, có diện tích đất tự nhiên là 1546 km2, với quy mô dân số tính đến thời điểm hiện tại khoảng 1.945.276 người, mật độ dân số trung bình khoảng 1.250 người/km2 (cao hơn nhiều so với các tỉnh trong cả nước), tỷ lệ sinh khoảng 1,3 %. Vì vậy, công tác dân số – kế hoạch hóa gia đình ở Thái Bình được triển khai khá sớm, quyết liệt và có hiệu quả; là một trong những tỉnh đi đầu cả nước về thành tích giảm tỷ lệ sinh, tỉ lệ sinh con thứ 3 và giữ vững mức sinh thay thế trong vòng 10 năm (2000 – 2010). Có được kết quả này là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp chỉ đạo một cách tích cực của các ban, ngành, đoàn thể và đặc biệt là sự nỗ lực nhiệt tình không mệt mỏi của hệ thống cán bộ đang công tác ở cơ sở.
Trong nhiều năm, một thực tế cho thấy, khi cấp ủy và chính quyền các cấp, các ngành cùng chung tay vào cuộc thì việc gì cũng có thể giải quyết được, nếu nơi lỏng sẽ nẩy sinh các vấn đề khó lường, để lại hậu quả nghiêm trọng. Năm 2003, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh Dân số, trong Điều 10 của Pháp lệnh có một số vấn đề nhạy cảm, từ ngữ chưa rõ nghĩa, gây hiểu lầm trong nhân dân dẫn tới tỷ lệ sinh và tỷ lệ sinh con thứ ba tăng nhanh.
 Cùng với sự kiện trên, năm 2007, Quốc hội đã quyết định giải thể Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em các cấp, giao công tác dân số – KHHGĐ cho ngành Y tế quản lý. Đúng lúc này công tác tuyên truyền chưa được quan tâm kịp thời, cách sáp nhập ở địa phương còn lúng túng, đội ngũ cán bộ làm công tác dân số tâm lí bị giao động, rất nhiều cán bộ chuyển công tác khác nên nhận thức trong nhân dân một lần nữa lại “có cơ hội hiểu lầm” là không còn cơ quan Nhà nước quản lí về dân số nữa, hậu quả là tỷ lệ sinh và tỷ lệ sinh con thứ ba một lần nữa lại tăng đột biến. Đúng lúc này, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã kịp thời ban hành nhiều văn bản chấn chỉnh bộ máy làm công tác dân số, xử lý nghiêm minh những Đảng viên sinh con thứ ba; đẩy mạnh công tác truyền thông về dân số; chỉ đạo các cấp, các ngành tăng cường quản lí nhà nước về công tác dân số.
Đối với Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Phong trào xây dựng thôn, làng, cơ quan đơn vị và gia đình đình văn hóa luôn được quan tâm chỉ đạo. Liên tục trong nhiều năm qua, một trong những tiêu chí quan trọng để được công nhận danh hiệu thôn, làng, cơ quan đơn vị, gia đình văn hóa là “không sinh con thứ ba trở lên”. Đây là một trong những tiêu chí cứng, bắt buộc trong quá trình thẩm định, xem xét hồ sơ trình UBND các cấp công nhận danh hiệu văn hóa. Mặc dù công tác dân số bị xáo trộn, nhưng Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch không lơi lỏng nhiệm vụ trên. Do vậy, tiêu chí “không sinh con thứ ba trở lên” đối với danh hiệu cơ quan, đơn vị, thôn, làng, khu phố văn hóa là một trong những chiếc “phanh” hãm lại tỷ lệ sinh con thứ ba rất hiệu quả. Cũng xuất phát từ tiêu chí này mà số lượng thôn, làng đạt chuẩn văn hóa ở Thái Bình không chạy theo thành tích, chú trọng đi sâu vào chất lượng. Tính đến năm 2010, ở Thái Bình số lượng thôn, làng đạt chuẩn văn hóa chiếm khoảng 25% tổng số thôn làng đăng kí, 75% số gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa” và 22% số cơ quan đơn vị đạt chuẩn văn hóa.
Nói điều này để thấy, Tỉnh ủy, UBND tỉnh rất quan tâm tới công tác dân số, bằng mọi cách để giảm tỷ lệ sinh và tỷ lệ sinh con thứ ba; không vì thành tích để tìm biện pháp nâng cao tỷ lệ thôn, làng văn hóa lên. Thái Bình vẫn quyết tâm giữ vững mức sinh thay thế, ổn định quy mô dân số và tiến tới nâng cao chất lượng dân số. Thực tế cho thấy, ở Thái Bình nếu nơi lỏng quản lí dân số sẽ dẫn đến hậu quả khó lường, khó đạt được các mục tiêu về kinh tế xã hội đã đề ra.
Có thể thấy, cho đến nay việc thực hiện phối hợp giữa Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Y tế trong công tác dân số đã có những kết quả đáng mừng. Tuy nhiên, tỷ lệ sinh con thứ 3 trong cán bộ đảng viên, tại các thôn làng vẫn còn diễn biến khó lường, tiểm ẩn nhiều vấn đề. Đặc biệt là tình trạng sinh con thứ ba ở các vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, vùng ven biển khó kiểm soát. Cũng vì những lí do này mà công tác xây dựng gia đình, thôn, làng, tổ dân phố văn hóa cũng gặp nhiều trở ngại.
Đứng trước thực tế này, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục tham mưu cho UBND tỉnh sửa đổi hợp lí Quyết định 02/2009/QĐ - UBND ngày 18/3/2009 của UBND tỉnh quy định về thực hiện nếp sống văn hóa trên địa bàn tỉnh Thái Bình. Những nội dung phải sửa đổi có thể liên quan đến các điều kiện, tiêu chuẩn công nhận gia đình, thôn, làng, tổ dân phố, cơ quan đơn vị văn hóa. Tiếp tục đẩy mạnh phát động Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”; thực hiện tốt công tác tuyên truyền các quy định thực hiện nếp sống văn hóa trên các phương tiện thông tin. Phối hợp với các cơ quan, ban, ngành liên quan tổ chức kiểm tra thực tế, thẩm định hồ sơ xét duyệt và công nhận các danh hiệu văn hóa. Tuy nhiên, để giải quyết được cả hai vấn đề: vừa nâng cao được chất lượng của Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” vừa giữ vững mức sinh thay thế, từng bước nâng cao được chất lượng dân số là cả một quá trình cần phải nghiên cứu, bàn bạc kĩ lưỡng. Suy cho cùng, con người vừa là chủ thể sáng tạo ra văn hóa, đồng thời cũng là đối tượng để phản ánh các giá trị văn hóa. Làm tốt công tác dân số, nâng cao chất lượng đời sống của nhân dân cũng là một mục tiêu quan trọng của văn hóa.
Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” là một cuộc vận động lớn, liên quan đến nhiều vấn đề về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh...Trong đó, xây dựng thật tốt nếp sống văn hóa trong toàn xã hội là mục đích lớn nhất của phong trào. Để đạt được mục tiêu này cần có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị; sự phối hợp thường xuyên và chặt chẽ của các cấp, các ngành; sự củng hộ, tham gia nhiệt tình của các tầng lớp nhân dân để văn hóa thực sự là ngọn đuốc “soi đường cho quốc dân đi” như Bác Hồ từng căn dặn./.
Bùi Công Phượng

                                                Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở VHTTDL Thái Bình

Cổng thông tin điện tử Tỉnh Thái Bình - Giấy phép số 24/GP-BC của Cục Báo Chí - Bộ VHTT ngày 23/3/2005
Cơ quan thường trực: Sở Thông tin & Truyền thông Thái Bình - Địa chỉ: Số 9 Đường Trần Hưng Đạo, Thành phố Thái Bình
Chịu trách nhiệm chính: Ông Lê Tiến Ninh – Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Thái Bình
ĐT: (036)3743.787 FAX: (036)3743.787 - Email: banbientapcong@thaibinh.gov.vn